Energieopslag-systeem (EOS) realiseren?

In de huidige energietransitie speelt het energieopslagsysteem (EOS) een cruciale rol. Bedrijven die overwegen een EOS te realiseren, moeten zich bewust zijn van de vergunningsprocedures en de bijbehorende regelgeving. Wilt u een EOS plaatsen? Dan is een goede voorbereiding belangrijk. Energieopslagsystemen kunnen risico’s met zich meebrengen, zoals brand, explosie en rookontwikkeling. Daarom wordt elk initiatief zorgvuldig beoordeeld.

Op deze pagina leest u:

Welke informatie u moet aanleveren om uw initiatief vanuit veiligheid goed te kunnen beoordelen

U moet onder andere aanleveren:

• Technische gegevens van het systeem
• Veiligheidsanalyses (zoals GAP-analyse en propagatietest)
• Plattegronden

 Bekijk de checklist voor een volledig overzicht

Hoe de procedure verloopt

1. U verzamelt alle benodigde informatie
2. U dient uw initiatief  in bij de gemeente
3. De gemeente controleert of uw aanvraag compleet is
4. De aanvraag wordt beoordeeld (met advies van VRZL en ODZL)
5. U ontvangt een reactie met de beoordeling

Ontbreekt er informatie? Dan wordt u gevraagd dit aan te vullen. Met een volledige en duidelijk initiatief  kan uw plan sneller en zorgvuldig worden beoordeeld.

Waar u terecht kunt met vragen

Contact verloopt via de gemeente.

De gemeente coördineert de beoordeling en het contact. De informatie is op de website van de Veiligheidsregio verzameld, namens de zestien gemeenten.  Op die manier staat de informatie centraal en niet op zestien verschillende plekken. Dit is gebruiksvriendelijker, ook zodra er wijzigingen optreden. 

Waar moet ik mijn initiatief indienen? 

U dient uw initiatief altijd in bij de gemeente waar het energieopslagsysteem (EOS) wordt geplaatst.

De gemeente is het eerste aanspreekpunt en beoordeelt uw initiatief. Daarbij wordt samengewerkt met:

• de Veiligheidsregio Zuid-Limburg
• de Omgevingsdienst Zuid-Limburg 

LET OP: EOS-initiatieven kenbaar maken is niet mogelijk via beide diensten. Contact of vragen stellen verloopt via de gemeente.

 

Kan ik ook bij de Veiligheidsregio of Omgevingsdienst terecht met vragen?

Nee, contact verloopt via de gemeente.

De gemeente coördineert de beoordeling en het contact. De informatie is op de website van de Veiligheidsregio verzameld, namens de zestien gemeenten. Op die manier staat de informatie centraal en niet op zestien verschillende plekken. Dit is gebruiksvriendelijker, ook zodra er wijzigingen optreden. 

Wat is de rol van de gemeente, Veiligheidsregio en Omgevingsdienst?

• Gemeente → behandelt uw initiatief  en is uw aanspreekpunt
• Veiligheidsregio → adviseert over veiligheid (brand, explosie, bereikbaarheid)
• Omgevingsdienst → beoordeelt milieuaspecten en regelgeving 

Samen zorgen zij voor een veilige en zorgvuldige beoordeling.

Waarom zijn bluswater en bereikbaarheid zo belangrijk?

Een voldoende en betrouwbare bluswatervoorziening is essentieel voor:

1. het koelen van een EOS, en
2. het beheersen/neerslaan van een eventuele gifwolk.

Zorg voor een bluswatervoorziening die voorziet in voldoende bluswater. Stem ontwerp en capaciteit van de bluswatervoorziening altijd af met de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. 
Zorg verder dat de locatie van twee kanten bereikbaar is. Dit betekent dat er meerdere toegangswegen beschikbaar zijn, zodat hulpdiensten bij een incident te allen tijde bovenwinds kunnen aanrijden.

Kan ik vooraf overleggen over mijn plan?

Ja, dat wordt zelfs aangeraden.

Neem contact op met uw gemeente om uw plan vooraf te bespreken. Zo krijgt u inzicht in:

• wat er nodig is
• waar aandachtspunten liggen 

Dit kan veel tijd besparen in het proces.

Wat is Thermal Runaway?

Thermal Runaway betekent letterlijk het "thermisch op hol slaan" van een Lithium-Ion batterij. Dit kan leiden tot kan leiden tot het vrijkomen van (gevaarlijke)gassen, brand en soms zelfs explosies.
Thermal runaway is een proces waarbij de temperatuur in een batterij een punt bereikt waarop een chemische reactie in de batterij plaatsvindt. Deze chemische reactie veroorzaakt nog meer warmte, waardoor de temperatuur hoger wordt en er nog meer chemische reacties plaatsvinden die nog meerwarmte creëren.
Hierdoor worden naburige cellen ook warm, waardoor deze ook in een thermal runaway raken. Omdat het een proces is dat zichzelf in stand houdt, is het heelerg moeilijk om te blussen. Zie ook: https://nipv.nl/nieuws/thermal-runaway-in-een-lithium-ion-batterijpakket/

Hoe verloopt de procedure rondom uw EOS?

1. U verzamelt alle benodigde informatie
2. U dient uw initiatief  in bij de gemeente
3. De gemeente controleert of uw aanvraag compleet is
4. De aanvraag wordt beoordeeld (met advies van VRZL en ODL)
5. U ontvangt een reactie met de beoordeling

Ontbreekt er informatie? Dan wordt u gevraagd dit aan te vullen.

Voor welke systemen geldt deze informatie?

Deze informatie geldt voor energieopslagsystemen met een capaciteit van 20 kWh of meer.

Voor thuisbatterijen (kleinschalig gebruik) is deze informatie niet bedoeld.

Welke informatie moet ik aanleveren?

U moet onder andere aanleveren:

• Technische gegevens van het systeem
• Veiligheidsanalyses (zoals GAP-analyse en propagatietest)
• Plattegronden

 Bekijk de checklist voor een volledig overzicht

 

Wat is een GAP-analyse?

Een GAP-analyse laat zien of uw plan voldoet aan de veiligheidsmaatregelen (PGS 37-1).

• welke maatregelen al zijn genomen
• welke aanvullende maatregelen nodig zijn 

Wat is een propagatietest?

Dit is een test die laat zien hoe brand zich kan verspreiden binnen een batterijopslagsysteem.

Veelgebruikte testen zijn bijvoorbeeld:

• UL 9540A
• NEN-EN-IEC 62933-5-2 

Wat is brandpropagatie?

Brandpropagatie in een EOS is het verspreiden van een brand in het systeem. Je wilt voorkomen dat er een domino effect ontstaat binnen de module, oftewel dat de ene cel de andere cel opwarmt en dat deze ook onstabiel wordt. Je wilt dus propagatie/brand uitbreiding beperken tot de cel of in ieder geval binnen de module houden. Om dit risico inzichtelijk te maken zijn er brandpropagatietesten.

Wat is een brandpropagatietest?

Een brandpropagatietest is een gecontroleerde proef waarbij opzettelijk een thermal runaway wordt veroorzaakt in één batterijcel of -module. Vervolgens wordt gemeten of deze reactie zich verspreidt naar aangrenzende cellen of modules. De test wordt uitgevoerd volgens internationale normen: IEC 62933-5-2 of UL9540A. Beide normen beschrijven exact hoe de test moet worden opgezet, welke metingen nodig zijn en wanneer het systeem slaagt of faalt.

Waar vind ik voorbeelden en formats?

Op deze website vindt u:

• voorbeelden van GAP-analyses
• voorbeeld plattegronden (klik hier)
• toelichting op richtlijnen
• formats voor aan te leveren informatie 

PGS 37-1

Wat is PGS 37-1?

PGS 37-1 staat voor Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen deel 37-1 en richt zich op de veiligheid van energieopslagsystemen (EOS) die elektriciteit opslaan met behulp van lithium-ion batterijen. De richtlijn is van toepassing op systemen die stationair worden gebruikt, zoals buurtbatterijen of grotere EOS-containers, en legt nadruk op brandveiligheid, ventilatie, constructie en omgevingsveiligheid. Het doel is het voorkomen van incidenten en het minimaliseren van de gevolgen voor mens en omgeving.

Zie: Lithiumhoudende energiedragers: energieopslagsystemen (EOS)

Toepassing en scope

PGS 37-1 geldt voor EOS’en met een totale capaciteit van minstens 20 kWh. Deze systemen bestaan uit gekoppelde
lithiumbatterijen die energie opslaan en leveren, bijvoorbeeld voor:
• Opslag van zonne-energie door bewonersverenigingen
• Opslag van windenergie door energiemaatschappijen
• Stabilisatie van het elektriciteitsnet
 

De richtlijn behandelt niet alleen de batterijen zelf, maar ook randapparatuur zoals ventilatie, koeling, detectiesystemen,
brandbeheersystemen en het batterijmanagementsysteem (BMS).

Risico’s van lithiumhoudende energiedragers

Lithiumbatterijen kunnen gevaarlijk zijn door:
• Thermal runaway: een ongecontroleerde temperatuurstijging die kan leiden tot brand
• Kortsluiting of instabiliteit bij overladen, diep ontladen of blootstelling aan extreme temperaturen
• Vrijgekomen giftige pyrolyseproducten bij brand
• Explosies bij onjuiste opslag of gebruik

Wettelijke context

PGS 37-1 is door het Bestuurlijk Omgevingsberaad (BOb) vastgesteld en vormt een invulling van wettelijke kaders op het gebied
van omgeving en arbeidsomstandigheden. Zodra het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) wordt aangepast, worden bepaalde
maatregelen uit PGS 37-1 wettelijk verplicht voor exploitanten van EOS’en. De richtlijn vervangt oudere circulaires over
risicobeheersing van lithium-ion energiedragers.

Wanneer veel batterijen op één plek aanwezig zijn, kan dat risico’s veroorzaken voor de omgeving. Het RIVM heeft een
rekenmethode ontwikkeld om de risico’s van batterijen voor de omgeving te berekenen. Dit heeft het gedaan op verzoek van het
ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW). Met deze methode kan worden berekend op welke afstand van b.v. woningen,
scholen en ziekenhuizen het veilig is om nieuwe opslagsystemen te plaatsen.

Het RIVM heeft een voorgestelde rekenmethode voor de opslag van lithiumhoudende energiedragers en EOS'en gepubliceerd
in RIVM-briefrapport 2024-0194. Deze rekenmethode om de risico’s voor de omgeving te bepalen is (nog) niet aangewezen in de
wet- en regelgeving. 
 
 

Op verzoek van het ministerie van IenW zijn de afstandstabellen in een kennisnotitie aangevuld. De
kennisnotitie biedt bijvoorbeeld inzicht in afstanden voor energieopslagsystemen met een lage capaciteit (1 of 2 MWh), waar
momenteel veel vraag naar is. Ook biedt de kennisnotitie inzicht in de afstanden voor opslagen waarbij minder batterijen liggen
opgeslagen dan de maximaal mogelijke hoeveelheid.

In de rekenmethode wordt uitgegaan van systemen en opslagen die voldoen aan de publicatiereeksen gevaarlijke stoffen PGS 37-1
(EOS), dan wel PGS 37-2 (opslag). Als van de PGS wordt afgeweken, is het aan de opsteller van de risicoanalyse en het bevoegd
gezag om in overleg te bepalen of de rekenmethode, gebruikt kan worden.

Controleer of u alle informatie heeft verzameld

Gebruik deze checklist voordat u uw initiatief indient bij de gemeente.

1. Technische gegevens van het systeem

☐ Ik heb de capaciteit van het systeem ingevuld
Aantal MWh

☐ Ik heb het type batterij vermeld
Bijvoorbeeld LFP, NMC of een ander type

☐ Ik heb aangegeven of het systeem stationair of mobiel is

☐ Ik heb aangegeven of het systeem betreedbaar is

☐ Ik heb de specificaties van de EOS bij de leverancier opgevraagd en bijgevoegd

2. Veiligheidsinformatie

☐ Ik heb de indeling van het systeem volgens PGS 37-1 toegevoegd
De typical-bepaling van het systeem

☐ Ik heb een GAP-analyse toegevoegd
Hieruit blijkt of het plan voldoet aan de PGS 37-1

☐ Ik heb het resultaat van een propagatietest toegevoegd
Volgens UL 9540A of NEN-EN-IEC 62933-5-2

3. Situatie en locatie

☐ Ik heb een plattegrond van de locatie toegevoegd

De plattegrond bevat:
☐ de plaats van het EOS
☐ omliggende gebouwen en objecten
☐ toegang(en) tot het terrein
 

4. Bereikbaarheid

☐ Ik heb een overzicht van toegangswegen voor hulpdiensten toegevoegd
☐ de locatie is van minimaal twee kanten bereikbaar

 5. Controle voor indiening

☐ Mijn initiatief  is volledig ingevuld

☐ Alle bijlagen zijn toegevoegd

☐ De documenten zijn duidelijk en actueel

☐ Ik dien mijn voorstel in bij de gemeente waar het EOS wordt geplaatst

 Klaar om in te dienen?
Heeft u alle onderdelen aangevinkt? Dan kunt u uw initiatief kenbaar maken bij uw eigen gemeente.

Nog niet alles compleet?
Vul eerst de ontbrekende onderdelen aan. Een volledig voorstel helpt om uw initiatief sneller te beoordelen.

Handige voorbeelden

Voorbeeld GAP-analyse:
Voorbeeld 1